31 lipca 2026 roku w Ogrodzie Społecznym w Bratniku zorganizowaliśmy pierwszą inicjatywę przygotowaną przez osoby z doświadczeniem migracji, z którymi pracujemy – Wspólny Stół Międzykulturowy. W spotkaniu wzięło udział 17 osób pochodzących z Białorusi, Cypru, Czeczenii i Polski.
Przy jednym stole spotkały się osoby, które przywiozły ze sobą nie tylko potrawy charakterystyczne dla swoich rodzinnych stron, lecz także własne historie, wspomnienia i doświadczenia. Niektóre z nich były pełne światła, inne naznaczone utratą domu, rozłąką z bliskimi, przemocą i koniecznością rozpoczynania życia od nowa.
Cypr do dziś nosi ślady konfliktu grecko-tureckiego i podziału wyspy – granicy, która przebiega nie tylko przez terytorium, lecz także przez pamięć mieszkańców i losy wielu rodzin. Białoruś kojarzy się dziś wielu osobom z represjami, lękiem, przymusową emigracją i tęsknotą za krajem, do którego nie zawsze można bezpiecznie powrócić. Czeczenia niesie pamięć wojen, zniszczonych miast, utraconych bliskich i wieloletniej tułaczki. Polska natomiast stała się dla części uczestniczek i uczestników miejscem nowego początku – czasem bezpiecznym schronieniem, a czasem kolejnym etapem trudnej drogi ku stabilności i poczuciu przynależności.
Podczas tego spotkania nie chcieliśmy jednak patrzeć na siebie wyłącznie przez pryzmat konfliktów, granic i bolesnej historii. Każda z obecnych osób była kimś znacznie więcej niż przedstawicielem lub przedstawicielką swojego kraju. Przy wspólnym stole spotkali się osoby mające własne marzenia, talenty, potrzeby i pomysły na przyszłość, które mimo różnych języków, religii, tradycji i doświadczeń potrafiły się wzajemnie słuchać, śmiać się razem i odnajdywać to, co ich łączy.
Wspólny stół okazał się przestrzenią, przy której różnice nie znikały, ale przestawały nas dzielić. Można było przy nim mówić własnym głosem, ale także słuchać głosów innych osób. Można było pamiętać o trudnych doświadczeniach, a jednocześnie budować coś nowego – poczucie bezpieczeństwa, wzajemnego zaufania i wspólnoty.
Takie spotkania przypominają nam, że porozumienie nie zawsze zaczyna się od wielkich deklaracji. Czasem rodzi się podczas wspólnego przygotowywania posiłku, podawania sobie talerza, rozmowy prowadzonej mimo różnic językowych albo ciszy, w której ktoś czuje, że został naprawdę wysłuchany. Właśnie z takich prostych gestów powstaje wspólnota – niejednorodna, wielogłosowa i oparta na szacunku.
W Ogrodzie Społecznym w Bratniku na kilka godzin spotkały się różne części Europy i różne ludzkie losy. Historie podziałów ustąpiły miejsca rozmowie, a doświadczenie przymusowej migracji – wspólnemu działaniu. To pierwsze spotkanie pokazało nam, że Wspólny Stół Międzykulturowy może stać się początkiem kolejnych inicjatyw tworzonych razem: ponad granicami, ponad uprzedzeniami i ponad tym wszystkim, co w przeszłości próbowało ludzi od siebie oddzielić.
