Inny znaczy interesujący

Dotacja w ramach Programu Phare „Wzmocnienie polityki antydyskryminacyjnej”. Styczeń – wrzesień 2005 roku. Koordynacja Ewa Kozdraj, kierowniczka merytoryczna – Justyna Otwinowska.

Celem projektu było wypracowanie pozytywnego obrazu odmienności etnicznej w środowisku wiejsko- miejskim.
Chcieliśmy zapoznać młodzież z wielokulturową tradycją regionu, który przed II wojną światową zamieszkiwała zarówno ludność polska, żydowska, niemiecka, romska, jak i na mniejszą skalę ukraińska. Pamięć o tej ludności zachowało najstarsze pokolenie, z którymi młodzież przeprowadzała wywiady etnograficzne. Badania naukowe udowadniają, że w większości przypadków na terenach wiejskich panuje stereotypowe postrzeganie odmienności etnicznych. Chcieliśmy za pomocą wykładów, zwrócić uwagę młodzieży na ten negatywny fenomen i spróbować zaszczepić im pozytywny sposób postrzegania odmienności. Temu celowi również miało służyć przedstawienie prawo-człowieczego aspektu z jednej strony dyskryminacji, z drugiej – postaw antydyskryminacyjnych. Ponieważ stereotypy etniczne rodzą się na bazie nieznajomości odmiennych kultur, chcieliśmy za pomocą warsztatów i wykładów w połączeniu z pracą własną młodzieży poszerzyć ich wiedzę na ten temat. Najmocniejszy efekt chcieliśmy uzyskać przez umożliwienie młodzieży bezpośrednich kontaktów, zarówno z przedstawicielami tych grup etnicznych (Romowie, Żydzi, Ukraińcy, Niemcy), jak zdobyczami ich kultury poprzez, między innymi, zwiedzanie zabytków historycznych w Polsce i poza granicami naszego kraju, co przewidziano jako nagrodę w planowanym konkursie.

Do udziału w projekcie zaprosiliśmy osiem klas z kilku szkół, w efekcie dotarliśmy z działaniami do grupy ok. 240 uczniów i uczennic. Dodatkowo bezpośrednimi beneficjentami projektu byli dorośli mieszkający w Lubartowie i okolicznych wioskach, którzy zechcieli się podzielić swoimi wspomnieniami z młodzieżą przeprowadzającą wywiady etnograficzne.

Opis projektu 

1. Faza wstępna projektu – styczeń 2005 roku
Projekt rozpoczęliśmy od opracowania kwestionariusza do badań terenowych, dotyczącego wspomnień obecności na tym terenie innych, niż polskie, grup etnicznych, wykonanego przez etnografkę – kierowniczkę merytoryczną projektu z ramienia stowarzyszenia.
Następnie odbyły się konsultacje z dyrekcją i nauczycielami z czterech wybranych szkół z Lubartowa, Kamionki i Firleja.
Uczniowie i uczennice zostali zapoznani z metodą badań terenowych. Został rozdany w szkołach opracowany przez nas kwestionariusz do badań.

2. Badania terenowe – styczeń 2005 roku
Na badania terenowe przeznaczyliśmy dwa tygodnie, w trakcie których każdy z uczniów miał za zadanie przeprowadzenie dwóch wywiadów. W tej fazie projektu odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie zadań przez uczniów ponosili nauczyciele – opiekunowie danej grupy. Badania terenowe zakończyły się zebraniem materiałów do dalszej analizy, służącej wykonaniu opracowania do celów edukacyjnych realizowanych w kolejnej fazie projektu.

3. Opracowanie materiałów szkoleniowych – luty 2005 roku
Opracowanie materiałów miało na celu uzmysłowienie uczniom cech wizerunku przedstawicieli grup obcych etnicznie charakterystycznych dla badanych terenów wiejskich. W ten sposób można było skonfrontować w opracowaniu materiał wyobrażeniowy z realnym opisem danej grupy etnicznej. Tak przygotowany materiał edukacyjny posłużył wykładom etnograficznym przewidzianym w następnej fazie projektu.

4. Wykłady etnograficzne i samodzielna praca uczniów – marzec 2005 roku
Były to wykłady dotyczące kultury zarówno materialnej jak i duchowej grup etnicznych zamieszkujących okoliczne tereny w okresie międzywojennym i obecnie (np. Romowie). Poruszany był też problem stereotypowego postrzegania obcych oraz prawo-człowieczy aspekt działań antydyskryminacyjnych.
Wykłady prowadzone były w blokach po cztery godziny lekcyjne w każdej klasie, w czterech szkołach czyli objęły 32 godziny lekcyjne. Wykłady poprowadziła kierowniczka merytoryczna projektu, która jest etnografką oraz absolwentką Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Dając uczniom podstawę w postaci wykładów, zaprosiliśmy ich do dalszej samodzielnej pracy w oparciu o podręczniki etnograficzne. Dla każdej szkoły zakupiliśmy komplet niezbędnych podręczników, które wzbogaciły szkolne biblioteki.

5. Przygotowanie własnych prezentacji artystycznych – od kwietnia do czerwca 2005 roku
Po wykładach na początku kwietnia w poszczególnych klasach wyłonione zostały 5-7 osobowe zespoły, które zechciały wziąć udział w konkursie, dowolnie wybierając formę artystycznej ekspresji, spośród trzech proponowanych (widowisko obrzędowe, prezentacja muzyczna albo filmowa) oraz grupę etniczną, którą chcą zaprezentować Warsztaty, ćwiczenia prowadzili członkowie stowarzyszenia, a konsultantami etnicznymi byli: dla grupy ukraińskiej – Bogdan Bracha z Orkiestry Świętego Mikołaja, dla romskiej – Patryk Hoffman wywodzący się ze społeczności Romskiej oraz dla grupy żydowskiej – Marcin Skrzypek z Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN.

6. Przygotowania i przeprowadzenie konkursu – czerwiec 2005 roku
Ta faza realizacji projektu zorganizowana została jako święto, na które zostali zaproszeni uczniowie i uczennice, ich rodzice, kadra pedagogiczna, władze lokalne, media oraz jak najszersza publiczność. Impreza odbyła się 22 czerwca 2005 roku w Liceum Ogólnokształcącym w Lubartowie w sali Teatralnej. Konkurs oraz głosowanie i ogłoszenie wyników konkursu odbyło się w ciągu jednodniowej, kilkugodzinnej imprezy. Przewidziane zostały dwie nagrody główne:
I i II miejsce, ustanawiane poprzez głosowanie wybranego jury oraz specjalne wyróżnienie ustanowione przez prowadzące projekt stowarzyszenie. Rezerwując możliwość wyróżnienia wybranego przez nas zespołu chcieliśmy zapewnić sobie możliwość do wyrażenia własnych preferencji artystycznych.

7. Nagrody – lipiec, sierpień 2005 roku
Miejsce pierwsze w lipcu młodzież wyjedzie na wycieczkę przez Tarnów, Kraków do czeskiej Pragi, potem na kilka dni do osady romskiej w Tatrach. Drugie miejsce to ośmiodniowy wyjazd w sierpniu na Ukrainę.

8. Podsumowanie i ewaluacja – wrzesień 2005 roku
Ankiety ewaluacyjne rozdawane były w kilku turach: publiczności konkursu w trakcie jego trwania, uczniom i uczennicom biorącym udział w projekcie, lecz nie nagrodzonym – w czerwcu, zaś nagrodzonym w trakcie wycieczek. Ostatni miesiąc realizacji projektu przeznaczony został na wykonanie ewaluacji i dokumentacji audio-wizualnej projektu. Opracowana dokumentacja wydana była na płytach CD i rozdana wszystkim uczestnikom konkursu (ok. 100 sztuk).